Transparent Burnet (Dave Green)

Ynghylch gwyfynod

Breadcrumbs

Mae gwyfynod yn arfer cael eu diystyru a'u camddeall. Mae'r rhan fwyaf o bobl yn dwlu ar löynnod byw, ond mae llawer ohonom yn gwybod llai o lawer am wyfynod ac yn methu'n aml â'u gwerthfawrogi. Nod y prosiect Gwyfynod yn Cyfrif yw newid hyn, trwy esbonio beth yn union yw gwyfynod, dymchwel y mythau negyddol yn eu cylch a dangos i bobl fod gwyfynod yn brydferth, ac yn bwysig.

Y ffaith syfrdanol yw bod 2,500 o rywogaethau o wyfynod ym Mhrydain, gan gynnwys rhai nad ydynt yn cael eu gweld ond yng Nghymru megis y Gwladwr Cymreig a Thon Gwynedd. Mae'r rhan fwyaf yn byw yma trwy gydol y flwyddyn, ond mae rhai'n ymwelwyr ymfudol. Daw gwyfynod mewn meintiau, lliwiau a siapiau amrywiol iawn. Mae rhai ohonynt yr un mor liwgar â glöynnod byw, ac mae llawer o wyfynod yn hedfan yn ystod y dydd. Mae'n debyg bod mwy na chant o rywogaethau i'w cael yn eich gardd chi, o'r gwyfynod pluog brau i Walchwyfyn yr Yswydd sydd mor aruthrol o fawr a lliwgar. Bydd y wefan hon yn eich helpu i adnabod rhai o'r gwyfynod cyffredin y byddwch chi'n dod ar eu traws.

Mae gwyfynod yn chwarae rolau pwysig yn ecosystem ein bywyd gwyllt. Maent yn peillio blodau, ac yn fwyd angenrheidiol i lawer o anifeiliaid eraill (ac maent wedi datblygu cuddliw rhyfeddol er mwyn cuddio rhagddynt). Mae angen lindys gwyfynod ar lawer o adar yr ardd i fwydo eu hepil. Heb sôn am adar eraill mae cywion Titw Tomos Las yn bwyta tua 35 biliwn o lindys gwyfynod bob blwyddyn yng ngwledydd Prydain!  

Mae gwyfynod yn ddefnyddiol inni hefyd, gan ddarparu gwybodaeth hanfodol am ein hamgylchedd, yn enwedig newid hinsawdd. Ond mae gwyfynod yn dirywio bellach, ac mae angen ein cymorth arnynt. Fe allwch chi helpu mewn llawer o ffyrdd gyda'r gwaith cadwraethol, gan gynnwys garddio mewn ffyrdd sy'n helpu gwyfynod i oroesi. 

Mae'r taflenni a'r ffeithlenni canlynol yn rhoi mwy o wybodaeth am wyfynod: